159 . مقياس [ المقياس ، المعيار ] قاعده لا ضرر شرايط آزادى و كيفر متجاوز قال علىّ عليه السّلام : من قام بشرائط الحرّيّة اهل للعتق و من قصر عن احكام الحرّيّة اعيد الى الرّق . « 1 » على عليه السّلام : فرموده : هر كس بشرائط و لوازم حريّت عمل كند شايستهء آزادى است و هر كس در انجام وظائف و مقررات آزادى كوتاهى نمايد بذلّت بردگى برميگردد . ميگويند در دنياى كنونى اين جمله زبانزد عموم مردم در كشورهاى متمدن است كه « در جامعه هر فردى حق دارد از آزادى به مقدارى استفاده كند كه مضرّ بآزادى دگران نباشد » . مدلول اين عبارت ، مطلب جديدى نيست كه تصوّر شود دنياى متمدن امروز بتازگى آن را فهميده و براى حفظ حقوق افراد جامعه و استقرار تمدّن عملا به كار بسته است . اين موضوع در دنياى تيرهء چهارده قرن قبل در روزگار پايه‌گذارى تمدن اسلام ، مورد توجه رسول اكرم بوده و در كمال صراحت از آزاديهاى فردى مضرّ بحقوق و آزادى دگران جلوگيرى كرده است . امام باقر عليه السّلام فرمود : سمرة بن جندب در محوطه‌اى كه متعلق بيكى از انصار بود درخت خرماى باردارى داشت و راه ورود به آن محوطه از خانهء مسكونى همان مرد انصارى بود . سمره براى آنكه بدرخت

--> ( 1 ) غرر الحكم ، صفحهء 661